Mikołaj był biskupem miasta Miry, stolicy Licji w południowo - zachodniej Azji Mniejszej.
Żył prawdopodobnie w pierwszej połowie IV stulecia. Niestety jego źyciotys nie jest do końca znany. O źyciu i działalności Mikołaja. Rozgłos i powodzenie zapewniły mu historie o trzech niesprawiedliwie uwięzionych oficerach uwolnionych za wstawiennictwem Mikołaja; opowieść o trzech ubogich pannach wydanych za mąż dzięki posagom, których święty dyskretnie dostarczył; opowieść o trzech młodzieńcach uratowanych przez niego od wyroku śmierci; o żeglarzach wybawionych z katastrofy morskiej itd. W XIII stuleciu pojawia się w szkołach zwyczaj rozdawania pod jego patronatem zapomóg i stypendiów.Postać św. Mikołaja otoczona jest kultem zarówno w kręgu wschodniego jak i zachodniego chrześcijaństwa, związana z wieloma legendami, szczególnie z tą o przynoszeniu prezentów. Tradycja obchodów dnia św. Mikołaja znana była w Krakowie juź pod koniec dziewiętnastego wieku.
Prezenty podkładane dzieciom pod poduszki nocą z 5 na 6 grudnia, znane juź w XVIII i XIX wieku zwykle były bardzo skromne. Były to: jabłka, pierniki, drewniane zabawki, krzyżyki, obrazki święte, orzechy złocone, tabliczki szkolne, a także brzozowe rózgi.
Każdego roku, już 3 grudnia wieczorem, wzdłuż Sukiennic od strony kościoła Mariackiego rozstawiano stragany, na których zaopatrzyć się można było w podarunki. Kupowano świętego Mikołaja w stroju biskupim. Początkowo drewniane figurki, w papierowych strojach i z brodami z waty, wyparte zostały następnie przez figurki piernikowe. Powszechnie kupowano też rózgi z gałązek brzozowych, bez żadnych ozdób, z małymi płatkami złota na końcach gałązek lub całe złocone, rzadziej srebrzone, ozdobione kokardkami z czerwonych wstążek i czasem sztucznymi kwiatami.
Pojawianie się na ulicach miast przebranego św. Mikołaja razem z orszakiem jest zwyczajem, który wraz z choinką przywędrował do Polski z Alzacji na początku XIX wieku. W towarzystwie Mikołaja bywał czsto anioł, który nosił za nim dary w koszyku. Zwyczaj ten zaczął zanikać,i tylko w kręgach rodzinnych i wśród znajomych odwiedzano dzieci w przebraniu św. Mikołaja.
W Muzeum Etnograficznym w Krakowie znajdują się drewniane figurki przedstawiające św. Mikołaja, pochodzące z końca XIX i pocz. XX w., oraz bogaty zbiór form piernikarskich i pierników, wyrabianych na to święto przez rzemieślników w Krakowie, Raciborzu i Żywcu w XIX i XX wieku.
|
